Państwa podczas II wojny światowej - Czechosłowacja

Czechosłowacja to państwo powstałe po I wojnie światowej w wyniku upadku Austro-Węgier. Początkowo były to tylko współczesne Czechy. Słowacja była jeszcze wtedy częścią Węgier, które w tym czasie były komunistyczne i walczyły z Rumunią o Siedmiogród. Czesi postanowili to wykorzystać i dołączyli do Wojny po stronie Rumunii. Na mocy traktatu w Trianon Czechosłowacja zdobyła Słowację. Czechosłowacja była republiką Parlamentarną, w której rządził prezydent Tomas Masaryk. Państwo oprócz Czechów i Słowaków zamieszkiwali też Niemcy, Węgrzy, Polacy i Ukraińcy.

Czechosłowacja posiadała wyjątkowo duży przemysł. W Czechach i Morawach znajdował się rozwinięty przemysł maszynowy i zbrojeniowy. Ten region stanowił 50% przemysłu Austro-Węgier, Wszyscy sąsiedzi Czechosłowacji mieli słabszą gospodarkę przemysłową (z wyjątkiem Niemiec), Zagłębie Ostrawskie było wzbogacone w węgiel, a PKB Czechosłowacji było wyższe od Polski. Słowacja tymczasem obejmowała rolnictwo. Podczas wojny polsko-bolszewickiej Czechosłowacja zażądała przygranicznego obszaru Zaolzia. Węgry, które były ograniczone traktatem w Trianon nadal czuły chęć odzyskania utraconych ziem. W tym celu w 1921 roku Czechosłowacja razem z Rumunią i Jugosławią utworzyły sojusz zwany Małą Ententą. W 1924 roku doszło do kolejnego sojuszu militarnego Czechosłowacji, tym razem z Francją. W następnych latach państwo się bezproblemowo rozwijało. Jednakże w 1929 roku w Stanach Zjednoczonych wybuchł wielki kryzys, który dotknął wiele państw Europy w tym Czechosłowację. Sprzedaż towarów za granicą traciła sens, bezrobocie znacznie rosło, a PKB znacznie spadło. Państwo wyszło z kryzysu w 1935 roku. Prezydentem wtedy został Edvard Benes. W latach 1937-38 miał miejsce w Czechosłowacji duży wzrost gospodarczy, ale państwo nie wróciło do sytuacji sprzed kryzysu. W 1938 roku III Rzesza zajęła Austrię przez co granica Czechosłowacji z tym państwem się niebezpiecznie powiększyła. Z tego powodu w Czechach zaczęto wzmacniać granice z Rzeszą. Na mapie nad tym tekstem można zobaczyć, że Niemcy (na ciemnoniebiesko) zamieszkiwali tereny Czechosłowacji przygraniczne z III Rzeszą. Był to tak zwany Kraj Sudecki. Tam Niemcy założyli swoją własną partię, a III Rzesza zaczęła oskarżać rząd czechosłowacki o prześladowanie tej mniejszości. Rzesza zaczęła dążyć do zajęcia Sudetów, co zyskało poparcie Niemców w Czechosłowacji, ale to wciąż było mało by to zrobić. Hitler zaczął grozić pełną inwazją. Francja (która jak wspomniałem miała sojusz z Czechosłowacją) zaczęła więc negocjacje do których włączyła się też Wielka Brytania. Tymczasem na Słowacji powstała proniemiecka gwardia, która chciała niepodległej Słowacji i Sojuszu z Rzeszą. Warto również wspomnieć, że oprócz sojuszu z Francją Czechosłowacja miała też układ ze Związkiem Radzieckim, ale gdyby doszło do pełnej inwazji to ZSRR nie mogło by nic zrobić, bo gdyby chciało przesłać wojska do Czechosłowacji, musieliby poprosić Polskę lub Rumunię o dostęp wojskowy, którzy by się nie zgodzili ze względu na złe relacje. Pomiędzy III Rzeszą a Wielką Brytanią doszło do spotkań, na których ustalono, że okroją Czechosłowację z Sudetów. W końcu na żądania zgodzili się też Czesi i we wrześniu 1938 roku Sudety zostały przyłączone do Niemiec. W listopadzie tego samego roku Polska zabrała Czechosłowacji Zaolzie, a Węgry południową część Słowacji. Później nowym prezydentem Czechosłowacji został Emil Hacha. Czechosłowacja po utracie wielu ziem przybrała nową nazwę Druga Republika Czechosłowacka.

Czesi, Słowacy i Alianci myśleli, że mają już spokój jeśli chodzi o III Rzeszę i jej chęć na Czechosłowację. Mylili się. W marcu 1939 roku wojsko niemieckie weszło na teren Czechosłowacji, przez co Czechosłowacja została doszczętnie podzielona. Tereny Czech stały się zależne od Niemiec i przyjęły nazwę Protektorat Czech i Moraw, Słowacja zyskała niepodległość lecz była zależna od III Rzeszy. Władzę tam przejął ksiądz Józef Tiso. Na dalekim wschodzie państwa powstała Karpato-Ukraina, lecz została szybko zajęta przez Węgry. Czeski przemysł produkował już wyłącznie uzbrojenie dla wermachtu. 1 września 1939 roku Niemcy zaatakowały Polskę rozpoczynając II wojnę światową. Do wojny przyłączyła się też Słowacja, dzięki której III Rzesza mocniej umocniła się na Śląsku i zmusiła Polskę do rozciągnięcia swojej armii na granicę ze Słowacją. Po Kampanii Wrześniowej Słowacja otrzymała kilka polskich wsi.

Przez większość wojny Słowacja była zachowywała neutralna. Miała też nowego premiera Vojtecha Tukę i komendanta Gwardii Hlinki Aleksandra Macha. W czerwcu 1941 roku III Rzesza zaatakowała ZSRR  Słowacja by pomóc wermachtowi powołała tzw. Grupę Szybką, liczącą 3500 ludzi. Z czasem siły rosły, tworząc Szybką Dywizję złożoną z 10 tyś ludzi. W grudniu Słowacja wypowiedziała wojnę USA i Wielkiej Brytanii. Z czasem Słowacja myślała że Oś przegra wojnę i zaczęła odwracać się od Niemiec. W sierpniu 1944 roku kiedy front Sowiecki dotknął granice Słowacji, wybuchło Słowackie Powstanie Narodowe przeciwko Nazistom, lecz zostało ono szybko stłumione. W marcu 1945 roku Sowieci zajęli Bańską Bystrzycę a w kwietniu upadła Bratysława. Państwo znalazło się pod okupacją sowiecką, a Tiso uciekł do Bawarii. Po wojnie przywrócono Czechosłowację, która znalazła się w bloku wschodnim. Józef Tiso został skazany na karę śmierci, Alexander Mach został skazany na 30 lat więzienia, a Vojtech Tuka zmarł rok po wojnie.

Czechosłowacja została rozbita jeszcze przed wybuchem II wojny światowej po układzie monachijskim. W czasie wojny jej ziemie były okupowane przez Niemcy, ale Czechosłowacy walczyli w ruchu oporu i w armiach alianckich. Po 1945 roku państwo zostało odbudowane, lecz znalazło się w strefie wpływów ZSRR.