Błędy argumentacyjne

Świadome przytaczanie czegoś, co jest niezgodne z prawdą, w celu wprowadzenia kogoś w błąd.

A: Ziemia jest kulą. Istnieją liczne dowody na to, m.in. zdjęcia z kosmosu i doświadczenia naukowe.

B: To wszystko wymysł! Ziemia jest płaska, a zdjęcia z kosmosu to tylko komputerowa grafika. Sam znałem kogoś, kto pracował w NASA, i on mi powiedział, że wszystkie zdjęcia są fałszywe. Ziemia nigdy nie była kulą!

Osoba B świadomie wprowadza w błąd, przedstawiając nieprawdziwą informację, że znał kogoś kto pracuje w NASA i potwierdził słuszność jego tezy.

Myślenie oparte na doświadczeniu życiowym, bez uwzględniania głębokiej wiedzy teoretycznej.

A: Powinniśmy zezwolić jeździć osobom od 16 roku życia.

Osoba B bazuje swoją opinię na subiektywnym odczuciu, a nie na sprawdzonych danych.

Argumentowania, w którym dowód i wniosek wzajemnie się zakładają.

B: Ten popularny lek musi działać, bo jest przypisywany przez lekarzy.

Osoba B przedstawia argument, który jest jedynie powtórzeniem tezy, nie dowodząc jej.

Przyjęcie że coś jest prawdziwe, chociaż nie ma na to wystarczających dowodów.

B: Australia jest bardzo patriotycznym krajem.

W Australii głosowanie jest obowiązkowe chyba, że ma się zezwolenie to można nie iść. Osoba B tego nie wie i z tego powodu stworzyła fałszywe założenie.

Postrzeganie rzeczywistości w skrajnych kategoriach, bez uwzględniania pośrednich opcji.

B: Broń powinna być całkowicie zabroniona dla obywateli. Jeśli pozwolimy każdemu posiadać broń, to tylko pogorszymy sytuację. Albo zakazujemy jej posiadania, albo nie będziemy w stanie zapewnić bezpieczeństwa.

Osoba B oraz C nie myślą o opcjach pośrednich jak zezwolenie na broń w zależności od np. kwalifikacji, wieku.

Zakładanie, że jeden krok prowadzi do serii negatywnych wydarzeń, mimo że nie ma dowodów.

A: Powinniśmy zalegalizować marihuanę.

Osoba B zakłada, że legalizacja narkotyków wyeskaluje chociaż nie ma na to żadnych dowodów.

Uznawaniu twierdzenia za prawdziwe tylko dlatego, że wypowiada je osoba uznawana za autorytet w danej dziedzinie, czasem nawet nie związanej z tematem.

A: Orientacja seksualna nie jest biologicznie zakodowana tylko nabywana w trakcie życia.

B: Profesor Marcin Kędziora, który jest ekspertem w dziedzinie genetyki, powiedział, że orientacja seksualna jest wrodzona i oparta na biologii, więc nie można jej zmieniać, więc to co mówisz jest nieprawdą.

Osoba B przytacza słowa Profesora, którego nie zna i nie wie, czy np. nie prezentuje skrajnych poglądów Wnioski powinny opierać się na danych naukowych, a nie na pojedynczych opiniach.

Zjawisko, w którym ogólne pozytywne lub negatywne wrażenie o osobie lub rzeczy wpływa na nasze postrzeganie jej innych cech.

A: Prezentacja Rafała Trzaskowskiego na konferencji była naprawdę przekonująca, miał świetny występ, dobrze się zaprezentował.

B: Rzeczywiście, wygląda na osobę, która ma pełną kontrolę nad sytuacją. Pewnie podejmuje mądre decyzje, skoro potrafił tak dobrze wystąpić.

Osoba B zakłada, że kandydat jest mądry dlatego, że słyszał jak ładnie się wypowiada na konferencji.

Polega na przekonaniu, że po wydarzeniu wynik był łatwy do przewidzenia, mimo że przed nim nie był taki oczywisty.

B: Zawsze wiedziałem, że programy rządowe takie jak ten będą miały negatywny wpływ na rynek nieruchomości. Zamiast pomóc, tylko podniosły ceny mieszkań.

C: Rzeczywiście, to było do przewidzenia. Jak tylko ogłosili te dopłaty, wiedziałem, że ceny pójdą w górę. Przecież tak się zawsze dzieje w takich sytuacjach.

Osoby B oraz C poprawnie przewidziały, że program rządowy podniesie ceny mieszkań i fałszywie uznają, że było to oczywiste. Efekt ten na pewno był zależny od wielu innych czynników niż myśleli.

Przedstawienie argumentu, który nie odnosi się do głównego tematu lub nie dowodzi tego, co miał dowodzić.

A: Uważam, że szkoły powinny zwiększyć budżet na edukację seksualną.

Informacja o braku środków na komputery nie odnosi się bezpośrednio do potrzeby finansowania edukacji seksualnej. Osoba B nie obala tezy, tylko zmienia temat, przez co argument traci spójność. Aby wypowiedź była trafna, powinna łączyć się z tezą, np.: „Budżet szkół jest ograniczony, a priorytetem są nowe komputery, więc nie możemy zwiększyć wydatków na edukację seksualną.” Dopiero taka wypowiedź przestaje być argumentem chybionym.

Wprowadzeniu do dyskusji informacji, które są mylące lub nieistotne dla danej tezy.

A: Powinniśmy zainwestować więcej w publiczną opiekę zdrowotną.

Osoba B, zamiast odpowiedzieć na pytanie, próbuje zmienić temat, dodając informacje niezwiązane bezpośrednio z postawioną tezą.

Tendencja do szukania i interpretowania informacji w sposób, który potwierdza nasze wcześniejsze przekonania, ignorując te, które są z nimi sprzeczne.

B: Widziałeś jak Grzegorz Braun zniszczył świecę żydowską, to absolutny skandal. Tylko ktoś o takich poglądach mógłby to zrobić. To potwierdza, że jest antysemitą!

C: Zgadza się, to było złe, ale myślę, że miał na to powód. Może chciał zwrócić uwagę na coś, co uważał za istotne, choć jego sposób działania był bardzo kontrowersyjny.

Osoba B nie przepada za politykiem, dlatego wyciąga fałszywy wniosek, że tylko osoby o podobnych poglądach mogą się tak zachowywać.

Przekonanie, że własne przekonania, opinie lub zachowania są bardziej powszechne i typowe dla innych ludzi, niż są w rzeczywistości

B: Nie rozumiem, jak ktoś może popierać legalizację aborcji. Większość ludzi uważa, że życie zaczyna się od poczęcia.

Osoba B myśli, że wszyscy ludzie mają podobne przemyślenia na temat aborcji co on.

Porównywanie dwóch rzeczy, które są podobne tylko w jednym aspekcie, ale różnią się w innych, istotnych kwestiach.

A: Nie powinniśmy wysiedlać nielegalnych imigrantów z naszego kraju.

Osoba B porównuje nielegalnego imigranta do nieproszonego gościa, a w rzeczywistości są to zupełnie inne sytuacje i potrzebują innego rozumowania.

Błędne założenie, że jeśli jedna rzecz prowadzi do drugiej, to druga rzecz musi prowadzić do pierwszej.

B: Widziałeś, że Karol Nawrocki publicznie krytykuje NATO?

Osoba B myśli, że krytykowanie NATO oznacza wspieranie Putina, bo wie, że zwolennicy Putina krytykują NATO i w ten sposób tworzy fałszywe założenie.

Błędne założenie, że jeśli dwie rzeczy występują razem, to jedna musi powodować drugą.

B: Statystyki są jasne – palący uczniowie mają gorsze oceny, więc palenie musi im szkodzić w nauce.

Osoby B oraz C myślą że korelacja między paleniem a słabymi ocenami jest bezpośrednia, i zapominają, że obie rzeczy mogą mieć wspólną przyczynę np. zła sytuacja domowa.

Lekceważenie lub błędne ocenianie, jak bardzo dane zdarzenie jest prawdopodobne.

A: Szczepionki są bezpieczną metodą na zwiększenie odporności organizmu.

Osoba B ignoruje fakt, że przypadki drgawek są ekstremalnie rzadkie, a nieszczepienie naraża dziecko i innych na znacznie większe ryzyko.

Wyciąganie ogólnych wniosków na podstawie zbyt małej liczby przykładów lub niepełnych danych.

A: Widziałem jak policjant przede mną wziął łapówkę zamiast konfiskować komuś prawo jazdy.

Osoba B myśli, że wszyscy policjanci są skorumpowani, ponieważ słyszał i paru sytuacjach korupcji i przedwcześnie uogólnił wszystkich.

Tendencja do wyjaśniania zachowania innych osób poprzez odwoływanie się do ich cech wewnętrznych przy jednoczesnym niedocenianiu wpływu czynników sytuacyjnych.

A: Słyszałeś Sri Lanka za chwilę zbankrutuje z powodu złych decyzji politycznych rządu.

Osoba B uważa, że rządzący Sri Lanki są głupi tylko na podstawie wyniku ich działań. Rządowi mogło nie wyjść z innych powodów np. katastrofa naturalna lub działanie w stresowej sytuacji.

Odwoływanie się do popularności lub powszechnego przekonania w celu udowodnienia prawdziwości tezy

A: Astrologia nie jest prawdziwa i nie może niczego przewidzieć.

B: Astrologia musi być prawdziwa, skoro tyle osób w nią wierzy i czyta horoskopy codziennie.

Osoba B nie wie, że jeśli dużo osób podziela daną tezę, to nie jest to dowód na jej poprawność.

Odwoływaniu się do groźby lub siły, aby wymusić akceptację tezy.

A: Uważam, że powinniśmy wprowadzić zakaz używania plastikowych torebek jednorazowych w sklepach.

Osoba B by zmusić osobę A do zmienienia zdania, zastrasza ją zamiast odwoływać się do przytoczonej tezy.

Atakowane osoby, która wypowiada daną tezę, zamiast dyskutować o samej tezie.

A: Myślę, że powinniśmy wprowadzić surowsze przepisy dotyczące ochrony środowiska, aby walczyć ze zmianami klimatycznymi.

Osoba B zamiast dyskutować przeciwko tezie, obraża osobę A nie podając żadnych argumentów.

Odwoływanie się do współczucia lub emocji, aby wymusić akceptację tezy

A: Uważam, że dym z e-papierosów nie szkodzi zdrowiu

Osoba B zamiast dyskutować przeciwko tezie, próbuje wywrzeć na nim emocje i nie podaje żadnych argumentów.

Uznanie danego twierdzenie za prawdziwe tylko dlatego, że nie zostało jeszcze udowodnione jako fałszywe, albo odwrotnie

A: UFO nie istnieje to nie ma żadnego sensu.

Osoba B nie wie, że brak dowodu zaprzeczającego nie jest dowodem potwierdzającym tezę.

Skończenie tematu zamiast podania argumentu.

A: Kościół nie powinien być instytucją państwową.

Osoba B zamiast podać argumenty, wycofała się z dyskusji, kończąc rozmowę. Niemożność podania argumentu może być rozumiana jako brak obrony własnego stanowiska, co może sugerować, że osoba B poddała się wobec stanowiska osoby A.