|
Wskazówka
|
Answer
|
|
przestępstwo zdrady stanu
|
crimen perduellionis
|
|
zdrada stanu
|
perduellio
|
|
przestępstwo podpalenia
|
crimen incendii
|
|
podpalenie
|
incendium
|
|
przestępstwo fałszerstwa
|
crimen falsi
|
|
kłamstwo
|
falsum
|
|
przestępstwo przemocy
|
crimen vis
|
|
zabójstwo
|
homicidium
|
|
bójka
|
colluctatio
|
|
kradzież
|
furtum
|
|
Kradzież jest podstępnym przywłaszczeniem cudzej rzeczy [ruchomej] w celu osiągnięcia korzyści albo z samej rzeczy, albo z z jej używania, albo posiadania
|
Furtum est contrectatio rei fraudulosa lucri faciendi gratia vel ipsius rei vel etiam usus eius possessionisve
|
|
Złodziejem jest ten, kto w złym zamiarze bierze do ręki cudzą rzecz
|
Fur est qui dolo mało rem alienam contrectat.
|
|
Kradzieży nie popełnia się bez zamiaru przywłaszczenia
|
Furtum sine affectu furandi non committitur
|
|
osoba zdolna do popełnienia przestępstwa
|
doli capax
|
|
zdolny do czegoś
|
capax
|
|
osoba niezdolna do popełnienia przestępstwa
|
doli incapax
|
|
obrona konieczna
|
defensio necessaria
|
|
obrona
|
defensio
|
|
konieczność
|
necessitas
|
|
wina
|
culpa
|
|
wina kombinowana
|
culpa dolo exorta
|
|
współwina
|
culpa concurrens
|
|
działać wspólnie
|
concurro
|
|
kara zagrożona ustawą
|
poena
|
|
kara ustawowa
|
poena legitima
|
|
kara śmierci
|
poena capitalis
|
|
kara głowy
|
poena capitis
|
|
głowa
|
caput
|
|
kara odpowiednia do popełnionego przestępstwa
|
poena digna
|
|
kara odwetowa
|
poena vindicativa
|
|
kara poprawcza
|
poena medicinalis
|
|
kara pieniężna
|
poena pecuniaris
|
|
Nie ma przestępstwa bez bezprawia
|
Nullum crimen sine iniuria
|
|
Nie ma przestępstwa bez winy
|
Nullum crimen sine culpa
|
|
Nie ma przestępstwa bez czynu społecznie niebezpiecznego
|
Nullum crimen sine periculo sociali
|
|
oskarżenie
|
accusatio
|
|
oskarżyciel
|
accusator
|
|
obrońca
|
defensor
|
|
obrońca sądowy
|
advocatus
|
|
adwokat Boga
|
advocatus Dei
|
|
adwokat diabła
|
advocatus diaboli
|
|
aresztowanie
|
deprehensio
|
|
uwięzienie
|
ductio in vincula
|
|
doprowadzenie do sądu
|
ductio
|
|
dowód oskrżenia
|
probatio accusationis
|
|
dowód obrony
|
probatio excusationis
|
|
dowód z relacji osoby trzeciej
|
probatio de relato
|
|
fakt zrelacjonowany
|
factum relatum
|
|
ślad
|
corpus delicti
|
|
narzędzie przestępstwa
|
instrumentum sceleris
|
|
narzędzie
|
instrumentum
|
|
występek
|
scelus
|
|
korzyści majątkowe pochodzące z przestępstwa
|
producta sceleris
|
|
produkt
|
productum
|
|
wyrok karny
|
sententia poenalis
|
|
skarga karna
|
actio poenalis
|
|
sąd
|
curia
|
|
przyjaciel sądu
|
amicus curiae
|
|
jurysdykcja
|
iurisdictio
|
|
proces cywilny
|
iurisdictio contentiosa
|
|
postępowanie nieprocesowe
|
iurisdictio voluntaria
|
|
jurysdykcja zwykła
|
iurisdictio ordinaria
|
|
jurysdykcja specjalna
|
iurisdictio specialis
|
|
rozpoznanie sprawy
|
cognitio
|
|
wyrok
|
iudicium
|
|
sędzia
|
iudex
|
|
nakazać
|
iubeo
|
|
powód
|
actor
|
|
pozwany
|
reus
|
|
spór
|
lis
|
|
stan sprawy w toku
|
lis pendens
|
|
podczas zawisłości sporu
|
lite pendente
|
|
prowadzę spór
|
litigo
|
|
ugruntowanie się sporu
|
litis contestatio
|
|
współuczestnictwo w sporze
|
plurium litis consortium
|
|
pełnomocnictwo procesowe
|
procuratio ad litem
|
|
pełnomocnik
|
procurator
|
|
wyłączenie sędziego
|
recusatio iudicis
|
|
przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi
|
translatio iudicii
|
|
przywrócenie do stanu poprzedniego
|
restitutio in integrum
|
|
w razie wątpliwości rozstrzygaj na korzyść pozwanego
|
In dubio pro reo
|
|
kiedy spór zawisa, nie należy wnosić nic nowego
|
Pendente lite nihil innovandum
|
|
żądanie
|
petitum
|
|
podstawa żądania powoda
|
causa petendi
|
|
mówca sądowy
|
orator
|
|
działanie
|
actio
|
|
powództwo skuteczne wobec wszystkich
|
actio in rem
|
|
powództwo skuteczne wobec konkretnej osoby
|
actio in personam
|
|
powództwo bezpośrednie
|
actio directa
|
|
powództwo w obronie interesu publicznego
|
actio popularis
|
|
powództwo wieczyste
|
actio perpetua
|
|
powództwo prejudycjalne
|
actio praeiudicialis
|
|
powództwo konkurujące
|
actio concurrens
|
|
powództwo wnoszone w interesie spółki lub wspólników w tej spółce
|
actio pro socio
|
|
skarga jest niczym innym jak prawem dochodzenia przed sądem tego, co się komuś należy
|
NIHIL ALIUD EST ACTIO, QUAM IUS, QUOD SIBI DEBEATUR, IUDICIO PERSEQUENDI
|
|
miejsce sądzenia
|
forum
|
|
sąd właściwy
|
forum competens
|
|
właściwość sądowa ogólna
|
forum commune
|
|
sąd właściwy na podstawie umowy stron
|
forum prorogatum
|
|
umowa stron dotycząca sądu właściwego miejscowo dla rozpoznania sporu między nimi, umowa prorogacyjna
|
prorogatio fori
|
|
sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania
|
forum domicilii
|
|
sąd właściwy ze względu na położenie rzeczy spornej
|
forum rei sitae
|
|
sąd właściwy ze względu na miejsce popełnienia deliktu
|
forum delicti commissi
|
|
utrwalenie sądu
|
perpetuatio fori
|
|
przywilej sądu
|
privilegium fori
|
|
dla powoda właściwy jest sąd pozwanego
|
ACTOR SEQUITUR FORUM REI
|
|
legitymacja procesowa
|
legitimatio ad causam
|
|
legitymacja procesowa czynna
|
legitimatio ad causam activa
|
|
legitymacja procesowa bierna
|
legitimatio ad causam passiva
|
|
prawo do występowania osobiście przed sądem
|
ius postulandi
|
|
pozew
|
libellus
|
|
apelacja
|
libellus appelationis
|
|
wezwanie do stawiennictwa w sądzie
|
vocatio in iudicium
|
|
zaprzeczenie
|
negatio
|
|
zarzut procesowy
|
exceptio
|
|
ekscepcja peremptoryjna
|
exceptio peremptoria
|
|
ekscepcja dylatoryjna
|
exceptio dilatoria
|
|
zarzut zawisłości spraw
|
exceptio litis pendentis
|
|
zarzut powagi rzeczy osądzonej
|
exceptio rei iudicatae
|
|
zarzut przedawnienia
|
exceptio temporis
|
|
zarzut oparty na prawie
|
exceptio iuris
|
|
zarzut odnoszący się do stanu faktycznego sprawy
|
exceptio facti
|
|
zarzut z tytułu prawa osoby trzeciej
|
exceptio ex iure tertii
|
|
zarzut, że matka dziecka obcowała w czasie poczęcia z kimś innym
|
exceptio plurium concubentium
|
|
zarzut niewykonania umowy
|
exceptio non adimpleti contractus
|
|
zarzut podstępu lub innego nieuczciwego zachowania się drugiej strony procesu
|
exceptio doli
|
|
poprzez podniesienie zarzutu procesowego
|
ope exceptionis
|
|
podnosząc zarzut pozwany staje się powodem
|
reus in expiciendo actor est
|
|
ciężar dowodu
|
onus probandi
|
|
dowód
|
probatio
|
|
udowadniam
|
probo
|
|
przyznanie
|
confessio
|
|
świadek
|
testis
|
|
świadek naoczny
|
testis ex visu
|
|
świadek ze słyszenia
|
testis ex auditu
|
|
świadek niezdolny do składania zeznań
|
testis incapax
|
|
ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie na tym, kto przeczy
|
EI INCUMBIT PROBATIO QUI DICIT, NON QUI NEGAT
|
|
orzeczenie
|
sententia
|
|
uwolnienie od odpowiedzialności
|
absolutio
|
|
odwiązuję
|
absolvo
|
|
zasądzenie
|
condemnatio
|
|
skazuję
|
condemno
|
|
rzecz osądzona
|
res iudicata
|
|
błąd w wyrokowaniu
|
error in iudicando
|
|
błąd w procedowaniu
|
error in procedendo
|
|
zapis na sąd polubowny
|
compromissum
|
|
sędzia sądu polubownego
|
arbiter
|
|
ugoda sądowa
|
transactio
|
|
z miejsca
|
a limine
|
|
stwierdzenie sędziego, że sprawa dla niego nie jest jasna
|
non liquet
|
|
ugoda sądową
|
transactio
|
|
uważa się, że powództwa wstępne są powództwami względem rzeczy
|
PRAEIUDICIALES ACTIONES IUN REM ESSE VIDENTUR
|
|
powód powinien przyjść do sądu bardziej przygotowany niż pozwany
|
ACTOR VENIRE DEBET INSTRU-CTIOR QUAM REUS
|
|
dowody należy ważyć, a nie liczyć
|
ARGUMENTA NON NUMERANDA, SED PONDERANDA SUNT
|
|
należy wysłuchać także strony przeciwnej
|
AUDIATUR ET ALTERA PARS
|
|
nie wolno procesować się dwa razy w tej samej sprawie
|
BIS DE EADEM RE AGERE NON LICET
|
|
krótsza wersja poprzedniej sentencji
|
NE BIS IN IDEM
|
|
ten, kto się przyznał, uważany jest za zasądzonego
|
CONFESSUS PRO IUDICATO EST
|
|
faktów się nie domniemywa, ale się je dowodzi
|
Facta non praesumuntur, sed probantur
|
|
egzekwowanie prawa nie jest bezprawiem
|
IURIS EXECUTIO NON HABET INIURIAM
|
|
prawo cywilne pisane jest dla starannych
|
IUS CIVILE VIGILANTIBUS SCRIPTUM EST
|
|
nikt nie jest odpowiednim sędzią we własnej sprawie
|
NEMO IUDEX IDONEUS IN PROPRIA CAUSA
|
|
rzecz osądzoną przyjmuje się za prawdę
|
RES IUDICATA PRO VERITATE ACCIPITUR
|
|
jeden świadek, żaden świadek
|
UNUS TESTIS NULLUS TESTIS
|
|
nie ma obowiązku udowodnienia faktów negatywnych
|
NEGATIVA NON SUNT PROBANDA
|
|
daj mi fakt, a ja wskażę ci prawo
|
DA MIHI FACTUM DABO TIBI IUS
|
|
niech sędzia nie wychodzi poza żądania stron
|
NE EAT IUDEX ULTRA PETITA PARTIUM
|
|
wyrok sądu stanowi prawo dla stron procesu
|
SENTENTIA IUS FACIT INTER PARTES
|
|
gorzej jest mieć skargę, aniżeli posiadać rzecz
|
MINUS EST ACTIONEM HABERE QUAM RES
|
